Reto Bott
senza partida
Stadi social, famiglia e sanadad
Spazi d’abitar favuraivel
Duai il chantun Grischun prender mesiras supplementaras per promover spazi d’abitar favuraivel (p.ex. scumond da vendita da bains immobigliars chantunalas, intervenziuns chantunalas pli grondas en il martgà d’immobiglias)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Augment dals supplements per uffants e per scolaziun
Actualmain importan ils supplements per uffants CHF 240 ed ils supplements per scolaziun CHF 290. Duai il chantun Grischun augmentar quels?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Durch eine Erhöhung der Kinderzulagen werden die Familien entlastet, und die Kaufkraft im Kanton steigt.
Prescripziuns pli severas per l’agid social
Sustegnais Vus prescripziuns pli severas en la lescha d’agid social (p.ex. limitar ils supplements, sbassar il minimum d’existenza)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Als Absicherung ist die Sozialhilfe wichtig, jedoch sollte das Ziel sein, Menschen möglichst schnell wieder zum Arbeiten zu bringen.
Augment da la reducziun da las premias
Duai la reducziun da las premias vegnir augmentada, uschia che nagin na sto pajar dapli che 10 pertschient da sias entradas disponiblas per l’assicuranza da malsauns?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Niemand sollte durch die Krankenkassenprämien übermässig belastet werden. Damit das System langfristig finanzierbar bleibt, müssen die Gesundheitskosten gesenkt werden.
Rinforzament da la planisaziun chantunala dals ospitals
Sustegnais Vus ina regulaziun pli ferma da la planisaziun dals ospitals e dal provediment da la sanadad da vart dal chantun (p.ex. concentraziun da las prestaziuns da sanadad)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine starke Zentralisierung der Gesundheitsversorgung birgt die Gefahr, dass regionale Bedürfnisse zu wenig berücksichtigt werden. Stattdessen sollten Gemeinden und Regionen mehr Verantwortung erhalten, um Lösungen näher an die Menschen zu bringen.
Provediment medicinal da basa en las regiuns perifericas
Duai il chantun far dapli per garantir il provediment medicinal da basa en las regiuns perifericas (p.ex. cun sustegnair finanzialmain las praticas da medis da chasa)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine gute Grundversorgung muss auch in den Randregionen gewährleistet werden.
Formaziun & scolas
Model da scola integrativ
Tenor il concept da la scola integrativa vegnan uffants cun difficultads d’emprender u cun impediments instruids da princip en classas regularas. Sustegnais Vus quai?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Integrative Schulmodelle sind nicht nur pädagogisch sinnvoll, sondern oft auch effizienter in der Umsetzung. Entscheidend ist jedoch, dass das Kind sich wohlfühlt.
Promoziun da schanzas da furmaziun egualas
Duai il chantun s’engaschar pli fitg per schanzas da furmaziun egualas (p.ex. cun bons d’instrucziun da promoziun per scolaras e scolars da famiglias cun entradas pitschnas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Bildung muss für alle zugänglich sein. Gezielte Unterstützung kann helfen, gleiche Chancen zu schaffen, sollte aber effizient eingesetzt werden.
Promoziun da la tgira d’uffants
Duai il chantun Grischun sustegnair pli fitg finanzialmain las structuras da tgira d’uffants cumplementara a la famiglia (canortas d’uffants, scolas dal di, maisas da mezdi, euv.)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Gute Betreuungsangebote sind wichtig, damit Familie und Beruf besser vereinbar sind. Der Kanton sollte gezielt unterstützen, während die Umsetzung vor Ort sein sollte.
Participaziun a las taxas da studi
Duai il chantun sa participar cun almain 20 pertschient a las taxas da studi da la furmaziun professiunala superiura?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die höhere Berufsbildung ist zentral für unseren Fachkräftebedarf und sollte finanziell besser unterstützt werden.
Migraziun & integraziun
Dretg da votar per persunas estras
Duain persunas estras che vivan dapi almain 10 onns en Svizra survegnir il dretg da votar e d’eleger sin plaun chantunal?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Politische Mitbestimmung sollte an die Staatsbürgerschaft gebunden sein. Wer langfristig hier lebt und mitentscheiden möchte, kann sich einbürgern lassen.
Recepziun directa da persunas fugitivas
Duai il chantun Grischun s’engaschar per che vegnian recepidas en Svizra dapli persunas fugitivas directamain al lieu or da champs (p.ex. en la Grezia, a Gaza; uschenumnads fugitivs da resettlement)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Aufnahme zusätzlicher Geflüchteter sollte sich an den bestehenden Kapazitäten orientieren. Priorität hat eine wirksame Hilfe vor Ort sowie eine funktionierende Integration der bereits aufgenommenen Menschen.
Promoziun da l’integraziun da persunas estras
Duai il chantun Grischun sustegnair pli fitg persunas estras da s’integrar (p.ex. cun ina promoziun extendida da la lingua, cun engaschar dapli lavureras e lavurers socials)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine gute Integration ist entscheidend für das Zusammenleben und den Arbeitsmarkt.
Prescripziuns pli severas per il dretg da natiralisaziun
Duai la lescha chantunala da natiralisaziun daventar pli severa (p.ex. pretender meglras enconuschientschas linguisticas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die bestehenden Anforderungen sind ausreichend und sollten nicht unnötig verschärft werden.
Limitaziun da la populaziun
Sustegnais Vus l’iniziativa federala dal pievel che vul limitar la populaziun permanenta da la Svizra a maximalmain 10 milliuns persunas (votaziun dals 14 da zercladur 2026)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine starre Obergrenze wird den unterschiedlichen Entwicklungen der Regionen nicht gerecht. Stattdessen braucht es flexible Lösungen näher an den Kantonen und Gemeinden.
Societad, cultura & etica
Distribuziun da cocain controllada
Duai vegnir extendida en il chantun Grischun la distribuziun da cocain controllada per persunas cun ina greva malsogna da dependenza?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Fokus sollte auf Prävention, Therapie und Wiedereingliederung liegen, nicht auf einer Ausweitung der Abgabe harter Drogen.
Scumond da la lingua inclusiva
Duai la lingua inclusiva a maun da stailinas u da marcaziuns sumegliantas vegnir scumandada en la communicaziun en scrit dad uffizis chantunals (autoritads, scolas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Ein generelles Verbot ist nicht sinnvoll. In offiziellen Dokumenten sollte jedoch eine klare und verständliche Sprache im Vordergrund stehen.
Extensiun da la promoziun da las medias
Duai il chantun extender la promoziun da las medias (p.ex. pajaments directs a medias localas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine direkte staatliche Finanzierung kann die Unabhängigkeit der Medien beeinträchtigen, deshalb sind gute Rahmenbedingungen wichtiger.
Reducziun da la promoziun da la cultura
Duai il chantun reducir ils meds finanzials per la promoziun da la cultura?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Kultur ist ein wichtiger Bestandteil unserer Gesellschaft und regionalen Identität. Die Förderung sollte gezielter eingesetzt werden, damit sie Wirkung entfaltet und nicht zu Überangeboten in einzelnen Gemeinden führt.
Finanziaziun cumpletta da la chasa da dunnas
Duai il chantun surpigliar cumplettamain la finanziaziun da la chasa da dunnas a Cuira?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Schutz vor häuslicher Gewalt muss verlässlich finanziert sein.
Finanzas & taglias
Reducziuns da la taglia
Sustegnais Vus reducziuns da la taglia sin plaun chantunal ils proxims quatter onns?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Priorität haben Investitionen in Bildung und zentrale staatliche Aufgaben. Steuersenkungen sind nur sinnvoll, wenn sie finanzpolitisch klar tragbar sind.
Taglia sin bains immobigliars secundars
Duai il chantun Grischun introducir en connex cun l’aboliziun da la valur da l’atgna locaziun ina taglia supplementara sin bains immobigliars secundars?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine zusätzliche Besteuerung von Zweitliegenschaften ist sinnvoll, insbesondere wenn der Erstwohnsitz nicht im Kanton Graubünden liegt.
Bloccar l’effectiv da plazzas
Duai il chantun Grischun bloccar l’effectiv da plazzas dal persunal da l’administraziun chantunala?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Stellenbestand sollte sich am Bedarf orientieren, nicht pauschal eingefroren werden.
Impuls fiscals per augmentar il pensum da lavur
Duai l’augment dal pensum da lavur vegnir promovì cun impuls fiscals supplementars (p.ex. cun far deducziuns resp. splitting per lavur a temp cumplain u cun promover la lavur suenter avair cuntanschì la vegliadetgna da renta)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Steueranreize können sinnvoll sein, um mehr Erwerbstätigkeit zu fördern.
Economia & lavur
Introducziun d’ina paja minimala
Sustegnais Vus l’introducziun d’ina paja minimala chantunala generala da CHF 4’200 per ina plazza a temp cumplain (ca. CHF 24 l’ura)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Mindestlöhne sollten primär über Gesamtarbeitsverträge geregelt werden. Ein einheitlicher kantonaler Mindestlohn wird den unterschiedlichen Branchen nur bedingt gerecht.
Controlla da l’egualitad da las pajas dunnas/umens
Sustegnais Vus ina controlla pli severa da l’egualitad da las pajas da dunnas e d’umens (p.ex. en interpresas che survegnan incumbensas chantunalas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Gleicher Lohn für gleiche Arbeit ist ein Grundprinzip. Gerade bei staatlichen Aufträgen sollten diese Vorgaben konsequent kontrolliert werden.
Service Public en regiuns ruralas
Duai il chantun sustegnair pli fitg la purschida da service public (p.ex. traffic public, servetschs administrativs) en spezial en regiuns ruralas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Service public muss auch in ländlichen Regionen gesichert sein.
Impuls fiscals per domiciliar novas firmas
Duai il chantun Grischun dar impuls fiscals per domiciliar novas firmas en il chantun?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Steuerliche Anreize können helfen, neue Unternehmen anzuziehen und Arbeitsplätze zu schaffen.
Damain regulaziuns per interpresas
Duain il chantun e las vischnancas reducir las regulaziuns e las pretensiuns per interpresas (p.ex. quai che reguarda las prescripziuns da construcziun e las prescripziuns cunter la canera)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Regulierungen sollten, wo möglich, reduziert werden. Die konkrete Ausgestaltung sollte jedoch auf Gemeindeebene erfolgen, da die Bedürfnisse unterschiedlich sind.
Sustegn da pendicularas
Sustegnais Vus in sustegn finanzial pli ferm da vart dal chantun en favur da pendicularas pitschnas e mesaunas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Unterstützung ist sinnvoll, wenn die regionale Verankerung erhalten bleibt und kein Verkauf an ausländische Investoren erfolgt.
Ambient & energia
Pretensiuns ecologicas per l’agricultura
Duai il chantun augmentar las pretensiuns ecologicas per surfatschas agriculas dadas a fittanza (p.ex. scumond da pesticids sintetics)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Anreize sind sinnvoller als zusätzliche Verbote.
Schluccada da la protecziun da l’ambient e da la cuntrada
Duain las prescripziuns davart la protecziun da l’ambient e da la cuntrada vegnir schluccadas per amplifitgar las energias regenerablas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Ausbau erneuerbarer Energien ist zentral für die Zukunft. Dabei braucht es jedoch eine sorgfältige Abwägung, damit Umwelt- und Landschaftsschutz nicht unnötig beeinträchtigt werden.
Amplificaziun da l’energia eroelectrica
Sustegnais Vus l’extensiun ulteriura d’implants eroelectrics?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Ausbau von Windkraft kann helfen, die Energieunabhängigkeit schneller zu erreichen.
Protecziun dals animals da rapina gronds
Duai il chantun Grischun dar dapli paisa a la protecziun dals animals da rapina gronds (luf e luf-tscherver; p.ex. cun reducir la regulaziun preventiva dal luf)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Schutz der Landwirtschaft und der Bevölkerung muss ausreichend berücksichtigt werden. Ein ausgewogenes Management der Grossraubtiere ist wichtiger als ein einseitig stärkerer Schutz.
Impuls empè da scumonds en la politica dal clima
Duai il chantun dar per gronda part impuls e cunvegnas da finamiras empè da scumonds e restricziuns per cuntanscher las finamiras per il clima?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Anreize sind oft wirksamer als Verbote.
Promoziun da biotops
Duai il chantun Grischun metter a disposiziun ulteriurs meds finanzials per mantegnair biotops d’impurtanza naziunala sco palids autas e palids bassas, regiuns umidas, regiuns da frega d’amfibis e lieus sitgs?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Erhalt von Biotopen ist wichtig für die Biodiversität, wobei Mittel gezielt und effizient eingesetzt werden sollen.
Traffic e pianificazione territoriale
Restricziun midada d’emprimas abitaziuns en abitaziuns secundaras
Duai il chantun Grischun restrenscher la midada d’emprimas abitaziuns da dretg vegl en abitaziuns secundaras?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Umwandlung sollte eingeschränkt werden, insbesondere wenn der Erstwohnsitz nicht in Graubünden liegt, um den Wohnraum für Einheimische zu sichern.
Construcziun concentrada
Duain las zonas d’abitadi existentas vegnir construidas a moda pli concentrada (p.ex. surbajegiadas concentradas, edifizis pli auts)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine starke Verdichtung kann den Druck auf den Wohnungsmarkt erhöhen und die Mietpreise beeinflussen.
Extensiun dal traffic betg motorisà
Duai l’infrastructura per il traffic betg motorisà en il chantun Grischun vegnir amplifitgada a moda speditiva (p.ex. vias da velos)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Ausbau ist sinnvoll, wobei Velostreifen auf der Strasse oft effizienter sind als separate Velowege.
Scumond da tempo 30
Sustegnais Vus in scumond da tempo 30 sin vias orientadas al traffic entaifer il vitg?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Über Tempo 30 innerorts sollten die Gemeinden entscheiden, da sie die lokalen Gegebenheiten am besten kennen.
Promoziun dal traffic individual motorisà
Sustegnais Vus ulteriuras mesiras en favur dal traffic individual motorisà (p.ex. engrondiment dal tunnel Isla Bella, schlargiament da la capacitad, parcadis)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Zusätzliche Massnahmen können sinnvoll sein, sollten aber gezielt und bedarfsgerecht umgesetzt werden.
Sistem politic & digitalisaziun
Administraziun chantunala digitala
Duai il chantun offrir ses servetschs mo pli digitalmain (princip «digital only»)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Staatliche Dienstleistungen sollen sowohl digital als auch analog verfügbar sein. So bleibt der Zugang für alle gewährleistet, und gleichzeitig kann die Digitalisierung sinnvoll genutzt werden.
Vegliadetgna da votar 16 onns
Duai la vegliadetgna da votar vegnir sbassada sin 16 onns en il chantun Grischun?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Junge Menschen, die hier aufwachsen, sind mit regionalen Kulturen und Sprachen vertraut. Das spricht dafür, ihnen früher Mitbestimmung zu ermöglichen.
Extensiun da la cooperaziun per il svilup
Duai il chantun Grischun extender ses engaschament finanzial quai che reguarda la cooperaziun per il svilup?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Entwicklungszusammenarbeit ist primär Aufgabe des Bundes. Der Kanton soll sich auf seine eigenen Kernaufgaben konzentrieren.
Quota per las minoritads linguisticas en la regenza
Sustegnais Vus ina quota per las minoritads linguisticas en la regenza?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Quoten untergraben das Prinzip der freien Wahl und damit die Demokratie. Vertretung sollte durch Wahlen entstehen, auch wenn man persönlich davon profitieren würde.
Segirezza & polizia
Amplificaziun da la videosurveglianza
Duai la videosurveglianza en il spazi public vegnir extendida?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Ein Ausbau der Videoüberwachung greift in die Privatsphäre ein und sollte nur gezielt erfolgen. Dabei ist es zentral, dass keine sensiblen Daten an ausländische Unternehmen gelangen.
Mesiras pli severas en cas da discriminaziun tar la polizia
Duai il chantun Grischun prender mesiras pli severas en connex cun remartgas rassisticas u sexisticas entaifer la polizia?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Polizei muss Vorbild sein und das Vertrauen der Bevölkerung sichern.
Dapli preschientscha da la polizia
Essas Vus per ina pli ferma preschientscha visibla da la polizia?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine sichtbare Polizeipräsenz ist dort wichtig, wo die Kriminalität höher ist. So kann gezielt für mehr Sicherheit gesorgt werden.
Mantegniment da valurs
Economia da martgà liber
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Dad in’economia da martgà liber profiteschan a lunga vista tuttas e tuts.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Freie Märkte funktionieren gut bei Konsumgütern, aber in Bereichen wie Gesundheit und Bildung braucht es klare Regeln.
Tgira d’uffants a temp cumplain
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Per in uffant èsi il meglier, sch’in genitur stat a chasa per la tgira d’uffants e quai a temp cumplain .»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Das lässt sich pauschal nicht sagen. Unterschiedliche Betreuungsmodelle können gut funktionieren, entscheidend ist das Umfeld des Kindes.
Puniziun da persunas criminalas
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Punir persunas criminalas è pli impurtant che las reintegrar en la societad.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Es kommt auf die Schwere der Tat an. Neben der Strafe ist die Wiedereingliederung zentral, um Rückfälle zu verhindern.
Protecziun da l’ambient
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Igl è necessari da proteger pli fitg l’ambient, era sche quai va a donn e cust dal svilup economic.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Umweltschutz ist wichtig, sollte aber vor allem durch Innovation und den Ausbau erneuerbarer Energien erfolgen, nicht durch Verbote.
Commentari
Der Kanton sollte vor allem Rahmenbedingungen verbessern, damit mehr Wohnraum entsteht. Genossenschaften können dabei eine wichtige Rolle spielen und sollen dafür gute Voraussetzungen haben, um mehr bauen zu können. Langfristig sinken Preise nur durch mehr Angebot und nicht durch mehr Regulierung.