Marcus Caduff
Allianza dal Center | En uffizi
Stadi social, famiglia e sanadad
Spazi d’abitar favuraivel
Duai il chantun Grischun prender mesiras supplementaras per promover spazi d’abitar favuraivel (p.ex. scumond da vendita da bains immobigliars chantunalas, intervenziuns chantunalas pli grondas en il martgà d’immobiglias)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Augment dals supplements per uffants e per scolaziun
Actualmain importan ils supplements per uffants CHF 240 ed ils supplements per scolaziun CHF 290. Duai il chantun Grischun augmentar quels?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Kanton Graubünden hat die Kinder- und Ausbildungszulagen in den letzten Jahren aufgrund der guten Finanzlage der Familienausgleichskasse (FAK) schrittweise erhöht erstmals per 01.01.2023 um 10 Franken und auf den 01.01.2026 nochmals um 10 Franken. Die Erhöhungen wurden durch die positive Entwicklung der Ausgleichskasse ermöglicht. Gleichzeitig wurde der Beitragssatz der Arbeitgebenden und Selbstständigerwerbenden gesenkt, von 1,65% auf 1,60% im Jahr 2023 und von 1.60% auf 1,50% ab 2026
Prescripziuns pli severas per l’agid social
Sustegnais Vus prescripziuns pli severas en la lescha d’agid social (p.ex. limitar ils supplements, sbassar il minimum d’existenza)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Frage sehr vage und undifferenziert formuliert. Welche Sozialhilfe und für welche Anspruchsgruppe?
Augment da la reducziun da las premias
Duai la reducziun da las premias vegnir augmentada, uschia che nagin na sto pajar dapli che 10 pertschient da sias entradas disponiblas per l’assicuranza da malsauns?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Rinforzament da la planisaziun chantunala dals ospitals
Sustegnais Vus ina regulaziun pli ferma da la planisaziun dals ospitals e dal provediment da la sanadad da vart dal chantun (p.ex. concentraziun da las prestaziuns da sanadad)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Spitalträgerschaften sollen entscheiden, welche Leistungen angeboten werden sollen und sie entsprechend auch bereit sind zu finanzieren.
Provediment medicinal da basa en las regiuns perifericas
Duai il chantun far dapli per garantir il provediment medicinal da basa en las regiuns perifericas (p.ex. cun sustegnair finanzialmain las praticas da medis da chasa)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Politisch ist zu definieren, welche Grundversorgung zwingend in allen Regionen gewährleistet sein muss. Kann diese nicht wirtschaftlich sichergestellt werden, ist ein Beitrag des Kantons zu diskutieren
Formaziun & scolas
Model da scola integrativ
Tenor il concept da la scola integrativa vegnan uffants cun difficultads d’emprender u cun impediments instruids da princip en classas regularas. Sustegnais Vus quai?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Ich befürworte das Konzept der integrativen Schule im Kanton Graubünden eher nicht. Die Integration von Kindern mit Lernschwierigkeiten in Regelklassen kann dazu führen, dass stärkere Schülerinnen und Schüler weniger gefördert werden. Dadurch entstehen neue Ungleichheiten innerhalb der Klasse. Zudem können Lehrpersonen überlastet werden. Eine gezielte Förderung in geeigneten Strukturen ist oft sinnvoller für alle Beteiligten.
Promoziun da schanzas da furmaziun egualas
Duai il chantun s’engaschar pli fitg per schanzas da furmaziun egualas (p.ex. cun bons d’instrucziun da promoziun per scolaras e scolars da famiglias cun entradas pitschnas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Zusätzliche Fördermassnahmen sind im Kanton Graubünden nicht nötig, da die Schule bereits kostenlos ist und vielfältige Unterstützung bietet. Alle Kinder haben so Zugang zu Bildung, unabhängig vom Einkommen der Eltern. Gutscheine könnten Ungleichheiten verstärken, da vor allem informierte Familien profitieren. Zudem wären sie teuer und ineffizient.
Promoziun da la tgira d’uffants
Duai il chantun Grischun sustegnair pli fitg finanzialmain las structuras da tgira d’uffants cumplementara a la famiglia (canortas d’uffants, scolas dal di, maisas da mezdi, euv.)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Das Gesetz wurde im Dezember 2022 revidiert und trat am 1. August 2025 in Kraft. Seither hat der Kanton (und die Gemeinden) die Mittel für die familienergänzende Kinderbetreuung deutlich erhöht – von rund 8 Mio. auf etwa 13,8 Mio. Franken pro Jahr, also um etwa 50 %.
Participaziun a las taxas da studi
Duai il chantun sa participar cun almain 20 pertschient a las taxas da studi da la furmaziun professiunala superiura?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Migraziun & integraziun
Dretg da votar per persunas estras
Duain persunas estras che vivan dapi almain 10 onns en Svizra survegnir il dretg da votar e d’eleger sin plaun chantunal?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Es soll den Kantonen überlassen werden, ob sie dies so einführen möchten oder nicht.
Recepziun directa da persunas fugitivas
Duai il chantun Grischun s’engaschar per che vegnian recepidas en Svizra dapli persunas fugitivas directamain al lieu or da champs (p.ex. en la Grezia, a Gaza; uschenumnads fugitivs da resettlement)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Promoziun da l’integraziun da persunas estras
Duai il chantun Grischun sustegnair pli fitg persunas estras da s’integrar (p.ex. cun ina promoziun extendida da la lingua, cun engaschar dapli lavureras e lavurers socials)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Kanton Graubünden sollte Ausländerinnen und Ausländer stärker bei der Integration unterstützen. Gute Integration hat positive Effekte für die Gesellschaft und die Wirtschaft. Sprachförderung und soziale Unterstützung erleichtern den Zugang zum Arbeitsmarkt und fördern das Zusammenleben. Dadurch können langfristig auch soziale Probleme reduziert werden.
Prescripziuns pli severas per il dretg da natiralisaziun
Duai la lescha chantunala da natiralisaziun daventar pli severa (p.ex. pretender meglras enconuschientschas linguisticas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Höhere Anforderungen, insbesondere bei den Sprachkenntnissen, fördern eine bessere Integration. Wer eingebürgert wird, sollte sich im Alltag verständigen und aktiv am gesellschaftlichen Leben teilnehmen können. Klare Kriterien stärken zudem die Akzeptanz der Einbürgerung in der Bevölkerung.
Limitaziun da la populaziun
Sustegnais Vus l’iniziativa federala dal pievel che vul limitar la populaziun permanenta da la Svizra a maximalmain 10 milliuns persunas (votaziun dals 14 da zercladur 2026)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Initiative greift zwar ein berechtigtes Anliegen auf, löst jedoch keine Probleme, sie schafft mehr Probleme. Im Kanton GR werden in den nächsten 20 Jahren 50'000 heute Erwerbstätige das Pensionsalter erreichen. Lediglich 30'000 heute jugendliche treten in diesem Zeitraum neu in den Arbeitsmarkt ein. Ohne Migration ist ein massiver Mangel an Arbeitskräfte zu befürchten. Davon wäre insbesondere Graubünden betroffen
Societad, cultura & etica
Distribuziun da cocain controllada
Duai vegnir extendida en il chantun Grischun la distribuziun da cocain controllada per persunas cun ina greva malsogna da dependenza?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine Ausweitung der kontrollierten Drogenabgabe auf Kokain im Kanton Graubünden ist nicht sinnvoll. Kokain ist eine stark suchterzeugende Substanz mit hohen gesundheitlichen Risiken. Eine staatliche Abgabe könnte den Konsum normalisieren und falsche Signale senden. Zudem bestehen bereits bewährte Massnahmen wie Therapie und betreute Programme für andere Substanzen. Statt neue Angebote zu schaffen, sollte der Fokus auf Prävention, Behandlung und Wiedereingliederung gelegt werden.
Scumond da la lingua inclusiva
Duai la lingua inclusiva a maun da stailinas u da marcaziuns sumegliantas vegnir scumandada en la communicaziun en scrit dad uffizis chantunals (autoritads, scolas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
In Schulen und Behörden sollten keine ideologischen Sprachformen vorgeschrieben werden. Wichtiger ist eine klare und verständliche Kommunikation für alle. Ein pragmatischer, einheitlicher Sprachgebrauch schafft Orientierung und verhindert Verunsicherung.
Extensiun da la promoziun da las medias
Duai il chantun extender la promoziun da las medias (p.ex. pajaments directs a medias localas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Reducziun da la promoziun da la cultura
Duai il chantun reducir ils meds finanzials per la promoziun da la cultura?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Kulturförderung wurde in den letzten Jahren stark ausgebaut und soll weder gekürzt noch ausgebaut werden, sondern so erhalten belieben, wie es heute ist.
Finanziaziun cumpletta da la chasa da dunnas
Duai il chantun surpigliar cumplettamain la finanziaziun da la chasa da dunnas a Cuira?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine Erhöhung der kantonalen Finanzierung ist derzeit nicht angezeigt, da die heutige Finanzierung genügt.
Finanzas & taglias
Reducziuns da la taglia
Sustegnais Vus reducziuns da la taglia sin plaun chantunal ils proxims quatter onns?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Stand heute nein. Die Schere zwischen Ausgaben und Einnahmen geht auseinander. Primär müssen die Ausgaben plafoniert werden. Zusätzlich wälzt der Bund den Kantonen zusätzliche Kosten ab. Eine weitere Steuersenkung könnte den kantonalen Finanzhaushalt in Schieflage bringen.
Taglia sin bains immobigliars secundars
Duai il chantun Grischun introducir en connex cun l’aboliziun da la valur da l’atgna locaziun ina taglia supplementara sin bains immobigliars secundars?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Bloccar l’effectiv da plazzas
Duai il chantun Grischun bloccar l’effectiv da plazzas dal persunal da l’administraziun chantunala?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Ein Einfrieren des Stellenbestands im Kanton Graubünden ist nicht sinnvoll. Die Verwaltung erhält laufend neue und zusätzliche Aufgaben, etwa durch Gesetze und gesellschaftliche Entwicklungen. Ohne genügend Personal würden Dossiers langsamer bearbeitet, was zu Verzögerungen führt. Das betrifft auch Unternehmen, die auf schnelle Entscheide angewiesen sind. Dadurch kann letztlich auch die Wirtschaft geschwächt werden.
Impuls fiscals per augmentar il pensum da lavur
Duai l’augment dal pensum da lavur vegnir promovì cun impuls fiscals supplementars (p.ex. cun far deducziuns resp. splitting per lavur a temp cumplain u cun promover la lavur suenter avair cuntanschì la vegliadetgna da renta)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Economia & lavur
Introducziun d’ina paja minimala
Sustegnais Vus l’introducziun d’ina paja minimala chantunala generala da CHF 4’200 per ina plazza a temp cumplain (ca. CHF 24 l’ura)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Controlla da l’egualitad da las pajas dunnas/umens
Sustegnais Vus ina controlla pli severa da l’egualitad da las pajas da dunnas e d’umens (p.ex. en interpresas che survegnan incumbensas chantunalas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Service Public en regiuns ruralas
Duai il chantun sustegnair pli fitg la purschida da service public (p.ex. traffic public, servetschs administrativs) en spezial en regiuns ruralas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Impuls fiscals per domiciliar novas firmas
Duai il chantun Grischun dar impuls fiscals per domiciliar novas firmas en il chantun?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Damain regulaziuns per interpresas
Duain il chantun e las vischnancas reducir las regulaziuns e las pretensiuns per interpresas (p.ex. quai che reguarda las prescripziuns da construcziun e las prescripziuns cunter la canera)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Sustegn da pendicularas
Sustegnais Vus in sustegn finanzial pli ferm da vart dal chantun en favur da pendicularas pitschnas e mesaunas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine stärkere finanzielle Unterstützung für kleinere und mittlere Bergbahnbetreiber im Kanton Graubünden ist nicht sinnvoll. Solche Subventionen führen zur Strukturerhaltung und verhindern notwendige wirtschaftliche Anpassungen. Zudem verfälschen sie den Wettbewerb, da effizientere und stärkere Betriebe benachteiligt werden. Der Staat sollte nicht einzelne Anbieter bevorzugen, sondern faire Rahmenbedingungen für alle schaffen.
Ambient & energia
Pretensiuns ecologicas per l’agricultura
Duai il chantun augmentar las pretensiuns ecologicas per surfatschas agriculas dadas a fittanza (p.ex. scumond da pesticids sintetics)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Agrarpolitik ist Bundessache.
Schluccada da la protecziun da l’ambient e da la cuntrada
Duain las prescripziuns davart la protecziun da l’ambient e da la cuntrada vegnir schluccadas per amplifitgar las energias regenerablas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Amplificaziun da l’energia eroelectrica
Sustegnais Vus l’extensiun ulteriura d’implants eroelectrics?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Protecziun dals animals da rapina gronds
Duai il chantun Grischun dar dapli paisa a la protecziun dals animals da rapina gronds (luf e luf-tscherver; p.ex. cun reducir la regulaziun preventiva dal luf)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Impuls empè da scumonds en la politica dal clima
Duai il chantun dar per gronda part impuls e cunvegnas da finamiras empè da scumonds e restricziuns per cuntanscher las finamiras per il clima?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Promoziun da biotops
Duai il chantun Grischun metter a disposiziun ulteriurs meds finanzials per mantegnair biotops d’impurtanza naziunala sco palids autas e palids bassas, regiuns umidas, regiuns da frega d’amfibis e lieus sitgs?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Traffic e pianificazione territoriale
Restricziun midada d’emprimas abitaziuns en abitaziuns secundaras
Duai il chantun Grischun restrenscher la midada d’emprimas abitaziuns da dretg vegl en abitaziuns secundaras?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Construcziun concentrada
Duain las zonas d’abitadi existentas vegnir construidas a moda pli concentrada (p.ex. surbajegiadas concentradas, edifizis pli auts)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Diese Frage ist obsolet. Mit der Annahme von RPG 1 im März 2013 hat die Stimmbevölkerung sich dazu geäussert und diesem Ansinnen zugestimmt. Dieser demokratische Entscheid gilt es zu respektieren und umzusetzen
Extensiun dal traffic betg motorisà
Duai l’infrastructura per il traffic betg motorisà en il chantun Grischun vegnir amplifitgada a moda speditiva (p.ex. vias da velos)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Scumond da tempo 30
Sustegnais Vus in scumond da tempo 30 sin vias orientadas al traffic entaifer il vitg?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Ein Verbot von Tempo 30 auf verkehrsorientierten Strassen im Kanton Graubünden ist grundsätzlich zu begrüssen. Die Entscheidung sollte jedoch in der Kompetenz der Gemeinden bleiben, da sie die lokalen Gegebenheiten am besten kennen. Gemeinden können so flexibel auf Verkehr, Sicherheit und Lärmschutz reagieren.
Promoziun dal traffic individual motorisà
Sustegnais Vus ulteriuras mesiras en favur dal traffic individual motorisà (p.ex. engrondiment dal tunnel Isla Bella, schlargiament da la capacitad, parcadis)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Sistem politic & digitalisaziun
Administraziun chantunala digitala
Duai il chantun offrir ses servetschs mo pli digitalmain (princip «digital only»)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Langfristig ja, zum jetzigen Zeitpunkt ist es jedoch noch zu früh.
Vegliadetgna da votar 16 onns
Duai la vegliadetgna da votar vegnir sbassada sin 16 onns en il chantun Grischun?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Extensiun da la cooperaziun per il svilup
Duai il chantun Grischun extender ses engaschament finanzial quai che reguarda la cooperaziun per il svilup?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Quota per las minoritads linguisticas en la regenza
Sustegnais Vus ina quota per las minoritads linguisticas en la regenza?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Segirezza & polizia
Amplificaziun da la videosurveglianza
Duai la videosurveglianza en il spazi public vegnir extendida?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Mesiras pli severas en cas da discriminaziun tar la polizia
Duai il chantun Grischun prender mesiras pli severas en connex cun remartgas rassisticas u sexisticas entaifer la polizia?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine Verschärfung der Massnahmen ist im Kanton Graubünden nicht notwendig, da rassistische und sexistische Äusserungen bereits heute klar verboten sind und nicht toleriert werden. Es bestehen entsprechende Regeln und Disziplinarmassnahmen innerhalb der Polizei. Entscheidend ist, diese konsequent umzusetzen. Zusätzliche Vorschriften würden keinen wesentlichen Mehrwert bringen.
Dapli preschientscha da la polizia
Essas Vus per ina pli ferma preschientscha visibla da la polizia?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Eine stärkere sichtbare Präsenz der Polizei im Kanton Graubünden ist nicht notwendig. Die heutige Präsenz ist ausreichend und gewährleistet Sicherheit. Eine Ausweitung würde zusätzliche Kosten verursachen, ohne einen klaren Mehrwert zu bringen. Wichtiger ist ein effizienter Einsatz der bestehenden Ressourcen.
Mantegniment da valurs
Economia da martgà liber
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Dad in’economia da martgà liber profiteschan a lunga vista tuttas e tuts.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Tgira d’uffants a temp cumplain
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Per in uffant èsi il meglier, sch’in genitur stat a chasa per la tgira d’uffants e quai a temp cumplain .»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Puniziun da persunas criminalas
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Punir persunas criminalas è pli impurtant che las reintegrar en la societad.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Protecziun da l’ambient
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Igl è necessari da proteger pli fitg l’ambient, era sche quai va a donn e cust dal svilup economic.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Dies ist primär Aufgabe der Gemeinden. Der Kanton setzt die raumplanerischen Rahmenbedingungen und hat mit dem Gesetz über die Förderung von Wohnraum ein Unterstützungsinstrument geschaffen.