Jonas Leuthold
Partida verd-liberala | 02.01
Stadi social, famiglia e sanadad
Spazi d’abitar favuraivel
Duai il chantun Grischun prender mesiras supplementaras per promover spazi d’abitar favuraivel (p.ex. scumond da vendita da bains immobigliars chantunalas, intervenziuns chantunalas pli grondas en il martgà d’immobiglias)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Augment dals supplements per uffants e per scolaziun
Actualmain importan ils supplements per uffants CHF 240 ed ils supplements per scolaziun CHF 290. Duai il chantun Grischun augmentar quels?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Erhöhungen der letzten Jahrzehnte bewegten sich konsequent unter der Teuerung und waren nicht ausreichend. Auch der "cut-off" der Ausbildungszulagen mit 25 macht in der heutigen Zeit keinen Sinn. Mit Militärdienst und Regelstudienzeit ist ein Masterabschluss mit 25 unrealistisch.
Prescripziuns pli severas per l’agid social
Sustegnais Vus prescripziuns pli severas en la lescha d’agid social (p.ex. limitar ils supplements, sbassar il minimum d’existenza)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Zulagen sind bereits jetzt sehr tief.
Augment da la reducziun da las premias
Duai la reducziun da las premias vegnir augmentada, uschia che nagin na sto pajar dapli che 10 pertschient da sias entradas disponiblas per l’assicuranza da malsauns?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Infolge der SP Initiative im Sommer 2024 hat der Bund einen Gegenvorschlag ausgearbeitet, der dieses Jahr in Kraft trat. Hier muss man abwarten, wie sich die Lage im Kanton entwickelt. Ein starrer Wert von 10% scheint mir nicht sehr sinnvoll, die bisherigen gezielten Verbilligungen könnten allerdings ausgebaut werden. Das Bündner System der abgestuften Selbstbehalte sollte Schweizweit übernommen werden. https://www.bag.admin.ch/de/newnsb/V63gs2ItKxaun3huh9-OH
Rinforzament da la planisaziun chantunala dals ospitals
Sustegnais Vus ina regulaziun pli ferma da la planisaziun dals ospitals e dal provediment da la sanadad da vart dal chantun (p.ex. concentraziun da las prestaziuns da sanadad)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der Kanton sollte schneller eingreifen können, wenn etwas aus dem Ruder läuft, Beispiel: Spital Oberengadin
Provediment medicinal da basa en las regiuns perifericas
Duai il chantun far dapli per garantir il provediment medicinal da basa en las regiuns perifericas (p.ex. cun sustegnair finanzialmain las praticas da medis da chasa)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Aktuell macht der Kanton genug und stellt die dezentrale Gesundheitsversorgung sicher. Dies muss auch in Zukunft so bleiben.
Formaziun & scolas
Model da scola integrativ
Tenor il concept da la scola integrativa vegnan uffants cun difficultads d’emprender u cun impediments instruids da princip en classas regularas. Sustegnais Vus quai?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Umsetzung muss sinnvoll sein. Eine integrative Schule ist essenziell für Akzeptanz und soziale Integration, allerdings müssen ruhige Lernumgebungen und individuelle Förderungen gewährleistet werden.
Promoziun da schanzas da furmaziun egualas
Duai il chantun s’engaschar pli fitg per schanzas da furmaziun egualas (p.ex. cun bons d’instrucziun da promoziun per scolaras e scolars da famiglias cun entradas pitschnas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Förderunterricht-Gutscheine scheinen mir wenig sinnvoll, Chancengleichheit in der Bildung ist allerdings wichtig. Gymivorbereitsungskurse an Primarschulen, sowie eine Verbesserung der Chancen für Buben (nur 40% der gymnasialen Maturitäten) wären Wünschenswert.
Promoziun da la tgira d’uffants
Duai il chantun Grischun sustegnair pli fitg finanzialmain las structuras da tgira d’uffants cumplementara a la famiglia (canortas d’uffants, scolas dal di, maisas da mezdi, euv.)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Das Gesetz über die Förderung der familienergänzenden Kinderbetreuung in Graubünden des letzten Jahres war ein Schritt in die richtige Richtung. Auch hier wird sich in den nächsten Jahren zeigen, ob es ausreicht. https://www.gr.ch/DE/Medien/Mitteilungen/MMStaka/2025/Seiten/2025050701.aspx
Participaziun a las taxas da studi
Duai il chantun sa participar cun almain 20 pertschient a las taxas da studi da la furmaziun professiunala superiura?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Das duale Bildungssystem sollte als gleichwertige Alternative zum akademischen Studium stehen. Es ist für Graubünden wichtig, Fachkräfte direkt im Kanton auszubilden.
Migraziun & integraziun
Dretg da votar per persunas estras
Duain persunas estras che vivan dapi almain 10 onns en Svizra survegnir il dretg da votar e d’eleger sin plaun chantunal?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Wer Stimm- und Wahlrecht will, kann und soll sich einbürgern lassen, oder zumindest eine Niederlassungsbewilligung C beantragen. Nur auf die Aufenthaltsdauer, nicht aber auf die Integration zu schauen, macht wenig Sinn.
Recepziun directa da persunas fugitivas
Duai il chantun Grischun s’engaschar per che vegnian recepidas en Svizra dapli persunas fugitivas directamain al lieu or da champs (p.ex. en la Grezia, a Gaza; uschenumnads fugitivs da resettlement)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Promoziun da l’integraziun da persunas estras
Duai il chantun Grischun sustegnair pli fitg persunas estras da s’integrar (p.ex. cun ina promoziun extendida da la lingua, cun engaschar dapli lavureras e lavurers socials)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Integration sollte nicht wie jetzt von Freiwilligenarbeit abhängen müssen. Der Kanton sollte hier zusätzlich unterstützen.
Prescripziuns pli severas per il dretg da natiralisaziun
Duai la lescha chantunala da natiralisaziun daventar pli severa (p.ex. pretender meglras enconuschientschas linguisticas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Es sollte bei der Integrationsförderung angesetzt werden, dann kommen die höheren Sprachkenntnisse automatisch.
Limitaziun da la populaziun
Sustegnais Vus l’iniziativa federala dal pievel che vul limitar la populaziun permanenta da la Svizra a maximalmain 10 milliuns persunas (votaziun dals 14 da zercladur 2026)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Initiative wäre eine wirtschaftliche Katastrophe. Natürlich möchte niemand eine komplett überfüllte Schweiz, die Initiative ist allerdings die wohl schlechteste "Lösung".
Societad, cultura & etica
Distribuziun da cocain controllada
Duai vegnir extendida en il chantun Grischun la distribuziun da cocain controllada per persunas cun ina greva malsogna da dependenza?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die kontrollierten Drogenabgaben helfen den Betroffenen und bekämpfen den Schwarzmarkt.
Scumond da la lingua inclusiva
Duai la lingua inclusiva a maun da stailinas u da marcaziuns sumegliantas vegnir scumandada en la communicaziun en scrit dad uffizis chantunals (autoritads, scolas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Genau so wenig, wie Gendern jemandem aufgezwungen werden sollte, sollte es jemandem verboten werden. Jeder soll sich frei ausdrücken können.
Extensiun da la promoziun da las medias
Duai il chantun extender la promoziun da las medias (p.ex. pajaments directs a medias localas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Unabhängige Medien sind essenziell für eine funktionierende Demokratie
Reducziun da la promoziun da la cultura
Duai il chantun reducir ils meds finanzials per la promoziun da la cultura?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Finanziaziun cumpletta da la chasa da dunnas
Duai il chantun surpigliar cumplettamain la finanziaziun da la chasa da dunnas a Cuira?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die momentane Finanzierung entsprechend des Leistungsauftrags 2026-2029 reicht meiner Meinung nach aus. Sollte das Frauenhaus in grössere finanzielle Schwierigkeiten geraten, muss der Kanton eingreifen.
Finanzas & taglias
Reducziuns da la taglia
Sustegnais Vus reducziuns da la taglia sin plaun chantunal ils proxims quatter onns?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Steuersenkungen wurden bereits in dieser Legislatur vorgenommen. Bei einem Budgetdefizit von 90 Millionen Franken im Jahre 2025, und geplanten Defiziten zwischen 118 und 137 Millionen im Finanzplan 2026–2028 müssen erneute Steuersenkungen nicht diskutiert werden.
Taglia sin bains immobigliars secundars
Duai il chantun Grischun introducir en connex cun l’aboliziun da la valur da l’atgna locaziun ina taglia supplementara sin bains immobigliars secundars?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Schweizweit ist laut Bund mit Mindereinnahmen von ungefähr zwei Milliarden Franken zu rechnen. Dementsprechend wird ein Teil dieser Mindereinnahmen auch Graubünden treffen. Um diese auszugleichen, wäre eine Steuer auf Zweitliegenschaften sinnvoll, speziell auch um die Wohnungsknappheit in Tourismusregionen zu bekämpfen.
Bloccar l’effectiv da plazzas
Duai il chantun Grischun bloccar l’effectiv da plazzas dal persunal da l’administraziun chantunala?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Falls der Bund dem Kanton neue Aufgaben überträgt, muss der Stellenbestand angepasst werden können.
Impuls fiscals per augmentar il pensum da lavur
Duai l’augment dal pensum da lavur vegnir promovì cun impuls fiscals supplementars (p.ex. cun far deducziuns resp. splitting per lavur a temp cumplain u cun promover la lavur suenter avair cuntanschì la vegliadetgna da renta)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Jeder soll flexibel so leben können, wie er möchte.
Economia & lavur
Introducziun d’ina paja minimala
Sustegnais Vus l’introducziun d’ina paja minimala chantunala generala da CHF 4’200 per ina plazza a temp cumplain (ca. CHF 24 l’ura)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Controlla da l’egualitad da las pajas dunnas/umens
Sustegnais Vus ina controlla pli severa da l’egualitad da las pajas da dunnas e d’umens (p.ex. en interpresas che survegnan incumbensas chantunalas)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Seit dem 1. Juli 2020 sind Arbeitgeber mit 100 oder mehr Mitarbeitenden gesetzlich verpflichtet, alle vier Jahre eine betriebsinterne Lohngleichheitsanalyse durchzuführen und diese von einer unabhängigen Stelle überprüfen zu lassen. Kontrolliert wird dies vom Kanton allerdings nicht, eine einfache Selbstdeklaration des Unternehmens genügt. Stichprobenkontrollen könnten hier Sinn machen.
Service Public en regiuns ruralas
Duai il chantun sustegnair pli fitg la purschida da service public (p.ex. traffic public, servetschs administrativs) en spezial en regiuns ruralas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Förderung des öffentlichen Verkehrs ist mir ein zentrales Anliegen. Speziell Grüsch ist mittlerweile sehr schlecht an das Schweizer Zugnetz angeschlossen, insbesondere für ältere Personen ist das Erreichen der Anschlüsse (2 bzw. 3 Minuten Umsteigezeit für mehrere hundert Meter) fast unmöglich.
Impuls fiscals per domiciliar novas firmas
Duai il chantun Grischun dar impuls fiscals per domiciliar novas firmas en il chantun?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Ansiedlung neuer Firmen wird bereits schweizweit stark unterstützt und ist Hauptgrund der Zuwanderung.
Damain regulaziuns per interpresas
Duain il chantun e las vischnancas reducir las regulaziuns e las pretensiuns per interpresas (p.ex. quai che reguarda las prescripziuns da construcziun e las prescripziuns cunter la canera)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Sustegn da pendicularas
Sustegnais Vus in sustegn finanzial pli ferm da vart dal chantun en favur da pendicularas pitschnas e mesaunas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Ambient & energia
Pretensiuns ecologicas per l’agricultura
Duai il chantun augmentar las pretensiuns ecologicas per surfatschas agriculas dadas a fittanza (p.ex. scumond da pesticids sintetics)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Schluccada da la protecziun da l’ambient e da la cuntrada
Duain las prescripziuns davart la protecziun da l’ambient e da la cuntrada vegnir schluccadas per amplifitgar las energias regenerablas?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Landschaftsschutz definitiv, Umweltschutz je nach Situation.
Amplificaziun da l’energia eroelectrica
Sustegnais Vus l’extensiun ulteriura d’implants eroelectrics?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Windkraft ist die günstigste Energiequelle, die wir bislang fast gar nicht nutzen. Zum Vergleich (die Skifahrer kennen ihn bereits): Österreich hat knapp 1500 Windanlagen, die Schweiz nur 50.
Protecziun dals animals da rapina gronds
Duai il chantun Grischun dar dapli paisa a la protecziun dals animals da rapina gronds (luf e luf-tscherver; p.ex. cun reducir la regulaziun preventiva dal luf)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Problemtiere müssen schnell geschossen werden, wahllos Familienstrukturen der Rudel zu zerstören schiesst allerdings über das Ziel hinaus.
Impuls empè da scumonds en la politica dal clima
Duai il chantun dar per gronda part impuls e cunvegnas da finamiras empè da scumonds e restricziuns per cuntanscher las finamiras per il clima?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Promoziun da biotops
Duai il chantun Grischun metter a disposiziun ulteriurs meds finanzials per mantegnair biotops d’impurtanza naziunala sco palids autas e palids bassas, regiuns umidas, regiuns da frega d’amfibis e lieus sitgs?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Traffic e pianificazione territoriale
Restricziun midada d’emprimas abitaziuns en abitaziuns secundaras
Duai il chantun Grischun restrenscher la midada d’emprimas abitaziuns da dretg vegl en abitaziuns secundaras?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Construcziun concentrada
Duain las zonas d’abitadi existentas vegnir construidas a moda pli concentrada (p.ex. surbajegiadas concentradas, edifizis pli auts)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Nur in Kombination mit sinnvoller Raumplanung. Das wahllose Zupflastern von Grüsch hat uns leider zu Recht aus dem Bundesinventar der schützenswerten Ortsbilder der Schweiz geworfen. https://www.baublatt.ch/baubranche/ortsbilder-mehrere-buendner-dorfbilder-verlieren-schutzstatus-37253
Extensiun dal traffic betg motorisà
Duai l’infrastructura per il traffic betg motorisà en il chantun Grischun vegnir amplifitgada a moda speditiva (p.ex. vias da velos)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Den Ausbau den Gemeindne zu überlassen ist nicht der richtige Weg, hier muss der Kanton viel aktiver werden.
Scumond da tempo 30
Sustegnais Vus in scumond da tempo 30 sin vias orientadas al traffic entaifer il vitg?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Rund 60 % aller schweren Verkehrsunfälle passieren in der Schweiz innerorts. Die Sterbewahrscheinlichkeit für Fussgängerinnen und Fussgänger ist bei einer Kollision mit einem Fahrzeug, das 50 km/h schnell unterwegs ist, um das Sechsfache höher als bei 30 km/h.
Promoziun dal traffic individual motorisà
Sustegnais Vus ulteriuras mesiras en favur dal traffic individual motorisà (p.ex. engrondiment dal tunnel Isla Bella, schlargiament da la capacitad, parcadis)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Der motorisierte Individualverkehr wurde bereits jahrzehntelang zu stark gefördert, während der öffentliche Verkehr sowie der Langsamverkehr vernachlässigt wurden.
Sistem politic & digitalisaziun
Administraziun chantunala digitala
Duai il chantun offrir ses servetschs mo pli digitalmain (princip «digital only»)?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Hauptsächlich digital ja, ausschliesslich digital nein.
Vegliadetgna da votar 16 onns
Duai la vegliadetgna da votar vegnir sbassada sin 16 onns en il chantun Grischun?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Die Wahlbeteiligung junger Menschen ist bereits vergleichsweise niedrig. Die Senkung des Stimmrechtsalter wäre ein Schritt dies zu bekämpfen.
Extensiun da la cooperaziun per il svilup
Duai il chantun Grischun extender ses engaschament finanzial quai che reguarda la cooperaziun per il svilup?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Entwicklungsarbeit ist nicht Sache des Kantons.
Quota per las minoritads linguisticas en la regenza
Sustegnais Vus ina quota per las minoritads linguisticas en la regenza?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Wenn wir bei 5 Sitzen Quoten für alles einführen, gibt es bald keine Kandidatenkombination mehr, welche diese erfüllen kann. Repräsentation ist allerdings wichtig.
Segirezza & polizia
Amplificaziun da la videosurveglianza
Duai la videosurveglianza en il spazi public vegnir extendida?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Wir brauchen keinen Polizeistaat. Die Schweiz lebt von Freiheit, nicht von Massenüberwachung durch Palantir und co.
Mesiras pli severas en cas da discriminaziun tar la polizia
Duai il chantun Grischun prender mesiras pli severas en connex cun remartgas rassisticas u sexisticas entaifer la polizia?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Commentari
Viele Kantone haben Probleme mit Rassismus und Sexismus (Beispiel Polizei Lausanne), das soll in Graubünden nicht auch so werden. Als "Freund und Helfer" des Volkes haben Polizisten eine wichtige Vorbildsfunktion.
Dapli preschientscha da la polizia
Essas Vus per ina pli ferma preschientscha visibla da la polizia?
| Na | Plitost na | Plitost gea | Gea |
|---|---|---|---|
Mantegniment da valurs
Economia da martgà liber
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Dad in’economia da martgà liber profiteschan a lunga vista tuttas e tuts.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Komplett unkontrollierte Märkte führen unweigerlich zu Monopolstellungen, die ausgenutzt werden. Ein simples Beispiel dafür ist die Preisabsprache zwischen Walmart und Pepsi, die den Konsumenten massiv schadet. Eine freie Marktwirtschaft kann nur funktionieren, wenn es weiterhin Gesetze gibt, die Macht- und Monopolmissbrauch verhindern. https://www.forbes.com/sites/errolschweizer/2025/12/18/how-walmart-and-pepsico-rigged-prices-and-supercharged-food-inflation/
Tgira d’uffants a temp cumplain
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Per in uffant èsi il meglier, sch’in genitur stat a chasa per la tgira d’uffants e quai a temp cumplain .»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Ausschlaggebend für das Kindeswohl ist die Qualität der Kindesbetreung, unabhängig ob sie durch einen Elternteil oder eine Kita stattfindet. Sicher ist in vielen Situationen die Betreuung durch ein Elternteil besser, genau so gibt es allerdings Situationen, in denen eine hochwertige Kita besser für das Kindeswohl ist. Beide Optionen sollten möglich sein, jeder sollte hier frei entscheiden können. Vollzeit Betreuung durch ein Elternteil als die beste Option für alle darzustellen, ist falsch.
Puniziun da persunas criminalas
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Punir persunas criminalas è pli impurtant che las reintegrar en la societad.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Resozialisierung ist eindeutig die effektivste Sicherheitsmassnahme für die Gesellschaft. Rückfallquoten sinken signifikant durch rehabilitative Massnahmen. Eine reine Bestrafung würde zu mehr Kriminalität führen.
Protecziun da l’ambient
Co giuditgais Vus questa constataziun: «Igl è necessari da proteger pli fitg l’ambient, era sche quai va a donn e cust dal svilup economic.»
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Commentari
Konsequent gedacht ist das gar kein Widerspruch. Wir brauchen eine intakte und gesunde Umgebung, um überhaupt zu wirtschaften. Stärkerer Umweltschutz ist fast immer auch die wirtschaftlichste Option. So ist beipielsweise erneuerbarer Strom weit günstiger als fossile Brennstoffe. https://www.ise.fraunhofer.de/de/veroeffentlichungen/studien/studie-stromgestehungskosten-erneuerbare-energien.html
Commentari
Das Gesetz über die Förderung von Wohnraum, welches Anfang dieses Jahres in Kraft trat, ist ein Schritt in die richtige Richtung. Ob es weit genug ging, wird sich zeigen. Speziell in den Tourismusregionen bezweifle ich es. https://www.gr-lex.gr.ch/app/de/texts_of_law/950.250